اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه امروز (دوشنبه) ۲۹ تیرماه در نشست هفتگی با خبرنگاران به تشریح آخرین تحولات در حوزه سیاست خارجی پرداخت و به سؤالات خبرنگاران پاسخ داد.

* ایران مجموعه‌ای از جزایر دورافتاده نیست

وی در ابتدا با اشاره به حملات آمریکا به بخش‌هایی از کشور گفت: در هفته‌ای که گذشت، ما با شعله‌ورتر شدن آتش جنگ و کینه آمریکا علیه ملت ایران مواجه بودیم. تأسیسات و زیرساخت‌های مدنی و غیرنظامی ما در استان‌های هرمزگان، بوشهر، سیستان و بلوچستان، خوزستان، ایلام و برخی دیگر از شهرها و نواحی ایران مورد هدف قرار گرفتند و بدین ترتیب، بار دیگر منطق ویرانگر آمریکا نمایان شد.

بقائی ادامه داد: حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی، پل‌ها، مراکز خدماتی و درمانی و آنچه مردم برای ادامه زندگی به آن تکیه دارند، تنها حمله به چند نقطه روی نقشه نیست، حمله به حق زندگی، امنیت و کرامت انسانی است.

وی افزود: هیچ واژه‌ای نمی‌تواند اندوه مردمی را توصیف کند که در این گرمای جان‌فرسا، زیرساخت‌های خود را از دست دادند. آن‌ها که ایران را بر صفحه نقشه به چند استان، چند شهر و چند نقطه فرو می‌کاهند، هنوز حقیقت این سرزمین و هویت جمعی آن را نشناخته‌اند.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی بیان کرد: ایران مجموعه‌ای از جزایر دورافتاده نیست که بتوان بخشی از آن را زخمی کرد و انتظار داشت بخش دیگر آرام بماند. اگر هرمزگان زخم بردارد، مازندران درد می‌کشد. اگر چابهار هدف قرار گیرد، قلب تهران به تپش می‌افتد و اگر کودکی در اهواز از صدای انفجار بترسد، هیچ ایرانی در هیچ نقطه‌ای از این سرزمین آسوده نخواهد خوابید.

* مردمان جنوب نگاهبانان خلیج فارس و سواحل مکران‌ هستند

سخنگوی دستگاه دیپلماسی بیان کرد: ایران یک پیکر است و هر زخمی بر گوشه آن زخمی بر تمام این تن واحد است. از همین رو، مردم نجیب و مقاوم جنوب، امروز بیش از هر زمان دیگری سزاوار احترام و قدردانی‌ هستند. 

وی ادامه داد: مردمانی که سال‌ها بار امنیت، انرژی، تجارت، دریا و مرزهای این کشور را بر دوش کشیدند و با وجود همه سختی‌ها، قامتشان خم نشده است. آنان نگاهبانان خلیج فارس و سواحل مکران‌ هستند.

بقائی افزود: ما حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی، مراکز درمانی، پل‌ها و تأسیساتی را که زندگی مردم به آن وابسته است، با صریحترین عبارات محکوم می‌کنیم. هیچ ادعای سیاسی یا نظامی نمی‌تواند رنج کودکی را که در بیمارستان چشم به درمان دوخته یا اضطراب خانواده‌ای را که پل ارتباطی شهرش ویران شده است، توجیه کند. این‌ها تنها خسارت به ساختمان‌ها نیست، بلکه جراحتی بر وجدان جمعی ایرانیان است.

* جنوب، خود ایران است

وی گفت: امروز در کنار مردمان ایرانی در خطه جنوب ایران ایستاده‌ایم نه از سر شعار بلکه از سر باور. زیرا جنوب، خود ایران است، هرمزگان، خوزستان، بوشهر و سیستان و بلوچستان مرزهای دوردست نیستند، نزدیک‌ترین نقطه به قلب هر ایرانی‌اند.

بقائی اضافه کرد: به هم‌میهنانمان در هر نقطه از ایران بزرگ، در شمال، جنوب، شرق، غرب و مرکز، درود می‌فرستیم و ایستادگی، استقامت و غیرت مردمان خطه جنوب را ارج می‌نهیم و، صدالبته، دست مدافعان وطن را که از جای‌جای ایران تیر خشم ملت را به سمت متعرضان به خطه جنوب شلیک می‌کنند، می‌بوسیم.

این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤالی درباره پیروزی اسپانیا در جام جهانی فوتبال گفت: حتما به تیم ملی فوتبال اسپانیا تبریک می‌گوییم. 

سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: امسال جام جهانی شاید سیاسی‌ترین رویداد ورزشی در سطح جهان بود و این بازی هم یکی از سیاسی‌ترین‌ها، یا سیاسی‌ترین، بود. یکی از دلایل آن نیز همین بود که اشاره کردید. یعنی در همان راستای سیاسی کردن ورزش که بخشی از آن را در نحوه رفتار با تیم ملی فوتبال ایران دیدیم و تبعیضی که برای تیم ملی فوتبال ایران قائل شدند. این نگاه و این رویکرد تا آخرین لحظات ادامه پیدا کرد.

بقائی گفت: برای ما ایرانی‌ها که قهرمانی را در پهلوانی، مرام، جوانمردی، فتوت و ظلم‌ستیزی می‌بینیم، رفتار تیم ملی اسپانیا و کلاً اشتهار اسپانیا در یک سال اخیر و در این چند ماه اخیر به مخالفت با تجاوزگری، نسل‌کشی و ظلم، ارزشمند بود. یکی از دلایل اصلی اینکه ایرانیان این بازی‌ها را با دقت دنبال کردند و مردم جهان، فارغ از مرام، دین و آیین، در دلشان دوست داشتند که تیم اسپانیا برنده شود، همین بود.

* هیچ مشکلی با مردم آرژانتین نداریم

این دیپلمات ارشد ایرانی بیان کرد: ما هیچ مشکلی با مردم آرژانتین نداریم. امروز صبح که در مسیر آمدن به محل کار بودم، یکی از دیپلمات‌های سابق آرژانتینی به من پیامی داده بود که «ما ناراحت هستیم از اینکه تیم ما بازنده است، ولی فکر می‌کنیم دلیل اصلی اینکه تیم ما باخت، همان انرژی منفی بود که جمعی از کسانی که دستشان به خون انسان‌ها در لبنان، غزه و ایران آلوده است، از تیم ما حمایت کردند و در واقع، انرژی منفی که فرستادند، باعث شکست تیم ما شد.» که، این هم معنادار است.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی اگر چندی بعد ترامپ باز هم درخواست مذاکره کند پاسخ ما چه خواهد بود؟ اظهار داشت: اصرار بر دوگانه مذاکره یا جنگ ، دیپلماسی یا جنگ برای کشور ما مفید نیست.

وی بیان کرد: اینکه فکر کنیم دیپلماسی نافی دفاع است یا اینکه دفاع با دیپلماسی سازگاری ندارد به هیچ عنوان منطق صحیحی نیست. باید در نظر داشته باشیم کاری که سیدعباس انجام می‌دهد با کاری که سیدمجید انجام می‌دهد با یک هدف است.

بقائی گفت: هدف صیانت از منافع ملی ایران است. گاهی با ابزار دفاع و گاهی با دیپلماسی و گاهی همزمان هر دو.

بقائی افزود: آیا از یادداشت تفاهم خروج کرد به خاطر اینکه نگران مردم ایران بود؟

وی گفت: اگر انتظار دارید دیپلمات‌هایتان به خاطر ترس از فریبکار بودن دشمن صحنه را ترک کنند حتما چنین نخواهند کرد. دشمن فریبکار است و خدعه می‌کند و وحشی است ولی مثل این است که بگوییم کسانی که پای لانچر نشستند و از ایران دفاع می‌کنند از ترس اینکه طرف مقابل از تکنولوژی برخوردار است، صحنه را ترک کنند.

بقائی ادامه داد: دیپلماسی و دفاع دو بال هستند. اگر هر کدام نتواند به هر دلیلی وظیفه خود را در دفاع از ایران انجام دهد قطعا وظیفه حکمرانی ما به درستی انجام نمی‌شود. به همان میزان که به مدافعان میهن در پای لانچرها افتخار و از آنها حمایت می‌کنید دیپلمات‌هایتان هم به همان اندازه شایسته حمایت و دفاع هستند چون دیپلمات‌ها در کنار مدافعان وطن برای یک هدف می‌جنگند.

سخنگوی وزارت خارجه درباره اینکه برخی می‌گویند تفاهمنامه بین ایران و آمریکا از همان ابتدا با ابهاماتی روبرو بوده است، گفت: مطلقا درست نیست.

وی افزود: وارد نیت کسانی که چنین نیتی دارند نمی‌شوم ولی چنین تحلیلی در راستای توجیه بدعهدی آمریکا خواهد بود. متن کوتاه است و 14 بند دارد. متن را مطالعه کنید کجای آن ابهام دارد.

بقائی با اشاره به بند پنج یادداشت تفاهم ادامه داد: متن کاملا روشن است و هیچ بهانه‌ای برای پیمان شکنی آمریکا وجود دارد. کما اینکه هیچ جا ندیدیم که به دلیل اینکه درباره متن دچار اختلاف شدیم حملات علیه ایران را از سر گرفتیم.

سخنگوی وزارت خارجه درباره اظهارات ترامپ در خصوص مدرسه میناب که گفته است این تصاویر با هوش مصنوعی تولید شده، گفت: مقامات آمریکایی باید در اطلاعاتی که می‌گیرند تجدیدنظر کنند. شاید مدام در معرض چنین گزارشاتی هستند که آنچه را دوست ندارند به عنوان اخبار فیک یا هوش مصنوعی به آنها تحویل می‌دهند.

وی افزود:‌قبلا مراسم تشییع باشکوه رهبر شهید را گفتند هوش مصنوعی است.

بقائی ادامه داد: هیچ شکی در خصوص اینکه این اقدام وحشیانه توسط آمریکا عامدانه انجام شده نیست و خودشان هم به خوبی می‌دانند. آمریکایی‌ها با برجسته کردن موضوع میناب درصدد القای این هستند که هر جنایتی در این ایام صورت گرفته حتما قانونی بوده است.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: جنایت میناب تنها یکی از چندین هزار جنایت جنگی بود که مرتکب شدند و هیچ توجیه و بهانه‌ای نمی تواند اهمیت این جنایت را کم کند یا بار گناه و جرم مرتکبان و عاملان و آمران آن را کاهش دهد. با جدیت به مستندسازی این جنایت و لامرد ادامه داده و آمریکا را به خاطر این جنایات پاسخگو خواهیم کرد.

بقائی درباره سفر عراقچی به قطر و دیدارش با همتای قطری و مباحث مطرح شده در خصوص طرح قطر برای آتش‌بس اظهار داشت: اصل موضوع که میانجیگرها فعالیت می‌کنند و تلاش می‌کنند از تشدید تنش جلوگیری کنند و از آن طرف اینکه ما از هیچ اقدامی برای توقف جنایات آمریکا فروگذار نمی‌کنیم همزمان که نیروهای مسلح ما با قدرت و قوت واکنش نشان می‌دهند تردیدی نیست.

وی افزود: دیپلماسی وظایفش را خوب می‌شناسد و هم راستا با مدافعان در نیروهای مسلح

بقائی گفت: پیشنهادهایی از سوی میانجی‌ها مطرح شده و دریافت کرده‌ایم. اصل موضوع که در این روزها هم دستگاه دیپلماسی فعال بوده و هم ایده‌هایی از سوی برخی از میانجی‌ها به ما واصله شده تأیید می‌شود.

بقائی در پاسخ به سؤالی گفت: صلح کالای گرانی است به خصوص در منطقه ما که جنگ را عادی سازی کردند. بدانید که برای ایجاد صلح ما هزینه‌های زیادی دادیم و بزرگ‌ترین انسان‌ها را دادیم.

وی افزود: معتقدم باید از تصورات رمانتیک و فانتزی در خصوص جنگ و صلح دست برداریم. جنگ یک امر واقعی است و هموطنان ما باید بدانند جنگ را تحمیل کردند. در نهم اسفند گفتند برای جلوگیری از بمب اتمی ایران خردادماه سال گذشته گفتند برای خطر هسته‌ای ایران و ... در راستای حمایت از اسرائیل و الان می‌گویند به خاطر اینکه دو سه کشتی در تنگه هرمز آسیب دید. همه اینها بهانه است.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی بیان کرد: اگر کسی دنبال ایجاد صلح شرافتمندانه است باید از مدافعان کشور حمایت کند و بداند هر گامی از سوی دستگاه دیپلماسی و نیروهای مسلح برداشته می‌شود در راستای صلح شرافتمندانه است که مطلوب همه ماست.

وی در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات ترامپ در خصوص تصرف جزیره خارگ و واکنش ایران و تبعات این تهدیدات بیان کرد: تبعاتش را خواهند دید. کسانی در همان مناطق هستند که تعدادشان کم نیست که لحظه شماری می‌کنند برای خوشامدگویی به این افراد.

سخنگوی وزارت خارجه گفت: وقتی آمریکا سخن از دیپلماسی می‌گوید منظورش تهدید، ارعاب و تحریم است و مادامی در این فضا و به دنبال تحمیل خواسته‌هایشان بر ملت ایران باشند حتما پاسخ ما دفاع از حاکمیت و منافع ملی ایران خواهد بود.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به سؤالی درباره تعلیق یادداشت تفاهم از سوی ایران و گزینه‌های روی میز خاطرنشان کرد: گزینه‌ها الان اعمال می‌شود.

وی افزود: در خصوص یادداشت تفاهم از ابتدا منطقش روشن بود و بیان هم کردیم. تعهد در برابر تعهد. ما هیچ وقت پیشگام در نقض عهد نبودیم و تا زمانی طرف مقابل تعهداتش را انجام می‌داد ما هم کردیم. زمانی تعهداتشان را نقض کردند ما هم یکی یکی گفتیم تعهداتمان را اجرا نخواهیم کرد. صورت مسئله روشن است. 

وی گفت: یک تفاهم مادامی ارزش دارد که طرف‌ها به آن پایبند بماند. موضع ما خیلی روشن است و بر همین منوال کار را ادامه خواهیم داد.

بقائی در پاسخ به سؤالی درباره فرود هواپیمای ایرانی در فرودگاه صنعاء گفت: ما قائل به وجود تحریم هوایی علیه یمن نیستیم و معتقدیم چنین برداشتی از قطعنامه‌های شورای امنیت صحیح نیست.

وی افزود: در خصوص پرواز این هواپیما برای انتقال هیأت یمنی بود که برای شرکت در مراسم ادای احترام به رهبر شهید به ایران آمده بودند و جمعی از مجروحان وطنی که مداوا شده بودند. حمله به فرودگاه صنعاء را صریح محکوم کردیم.

وی همچنین در پاسخ به سؤال دیگری گفت: پیشنهادهایی مطرح شده ولی در خصوص تنگه هرمز ما مصمم هستیم که منافع و حاکمیت خود را حتما اعمال کنیم.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به سؤالی گفت: هیچ زخمی باعث نخواهد شد کشوری مثل ایران در دفاع از مردمانش مماشات کند.

وی ادامه داد: اینکه فکر کنند با ضربه زدن به زیرساخت‌های ما و کشتن ایرانیان و آسیب زدن به بیمارستان‌های ما می‌توانند در اراده و عزم ایران برای دفاع از خودش کوچک‌ترین سستی ایجاد کنند چنین نیست همانطور که در یک سال و نیم نشان دادیم هر زخمی زدند ما را مصمم‌تر می‌کند در دفاع از کیان ایران.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤال دیگری مبنی بر اینکه آیا بحث خروج از ان.پی.تی و تغییر در دکترین هسته‌ای ایران به نظامی در دست بررسی است؟ گفت: بررسی در خصوص گزینه‌های ایران یک امر مستمر است. در خصوص هر موضوعی که به امنیت ملی ایران و روابط و سیاست خارجی ایران مربوط می‌شود‌، به صورت دائمی هم بررسی می‌کنیم و هم سود و زیان آن را می‌سنجیم ولی فعلا همچنان عضو معاهده منع اشاعه هستیم و در این خصوص هم تعهداتمان را می‌شناسیم و هم انتظاراتمان را به صورت جدی بیان می‌کنیم.

وی ادامه داد: حمله به دارخوین نقض فاحش همه اصول و قواعد مرتبط با منع اشاعه توسط جامعه بین‌المللی باید محکوم شود.

بقائی گفت: مدیرکل آژانس باید صراحتا موضع خود را در محکوم کردن جنایت آمریکا بیان کند.

این دیپلمات ارشد ایرانی در خصوص تشکر سپاه از مردم اردن به خاطر ارائه اطلاعات به ایران بیان کرد: از من انتظار ندارید در این خصوص نظری اعلام کنم.

وی درباره گسترش جنگ هم عنوان کرد: گسترش جنگ منحصرا مسئولیتش بر دوش آمریکاست. آمریکا با اصرار بر استفاده از خاک کشورهای منطقه و نقض حاکمیت این کشورها و هتک حرمت و سیادت این کشورها حملاتش را علیه ایران ادامه می‌دهد. بارها تأکید کرده و می‌کنیم که هیچ خصومتی با کشورهای همسایه نداریم همسایگان ابدی هستیم و مشترکات و علقه‌ةای خود ار می‌شناسیم و ارج می‌نهیم و انتظار داریم در راستای اجرای تکالیفشان مانع شوند از استفاده آمریکا از قلمروشان برای حمله به یک کشور اسلامی.

بقائی گفت: مادامی که تجاوزات نظامی علیه ایران ادامه یابد قاعدتا نیروهای مسلح ما نیز پاسخ خواهند داد.

وی در پاسخ به سؤالی درباره یک تبعه آزاد شده که ترامپ هم به آن اشاره کرد، گفت: قوه قضائیه اعلام کرده که هیچ زندانی ایرانی با مشخصاتی که آمریکا گفته از زندان‌های ایرانی آزاد نشده است. فردی که از آن نام برده‌اند نه زندانی بوده و نه جاسوسی کرده است.

این دیپلمات ارشد ایرانی درباره نشست وزرای خارجه شانگهای و اینکه آیا عراقچی در این نشست شرکت می‌کند؟ بیان کرد: اجلاس وزرای خارجه سازمان شانگهای روزهای پنجشنبه و جمعه همین هفته در قرقیزستان برگزار خواهد شد. برنامه ما این است در این اجلاس شرکت کنیم. نشست دستورکارهای مشخص خود را در حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و مقابله با تروریسم دارد و هم اینکه فرصتی است برای رایزنی وزیر خارجه با همتایان از کشورهای مختلف.

وی افزود: روز پنجشنبه ما میزبان یک هیأت بلندپایه از عراق هم خواهیم بود ولی برنامه ما این است که بعد از دیدار با هیأت عراقی عازم قرقیزستان شویم برای شرکت در نشست شانگهای.

بقائی درباره پیگیری خونخواهی رهبر شهدی گفت: جنایتی که علیه ایران شد به ویژه شهادت رهبر جمهوری اسلامی ایران و بسیاری دیگر از مقامات سیاسی و نظامی جنایتی بی سابقه است و نابخشودنی، 

وی افزود: پیگیری خونخواهی و مطالبه اجرای عدالت یک امر ملی است و همه ارکان حاکمیت به نوعی تک تک ایرانیان در این زمینه خود را مسئول می‌دانند همانطور که همه مردمان منطقه، مسلمانان و آزادگان جهان در این امر خودشان را سهیم می‌دانند. 

سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: ما به عنوان دستگاه دیپلماسی از همه ابزارهای که در دسترس ماست استفاده خواهیم کرد هم در امر مستندسازی این جنایت و هم استفاده از هر نهاد و سازوکار بین‌المللی که صلاحیت داشته باشد و این امکان باشد که این موضوع را پیگیری کنیم.

وی گفت: این جنایت فراتر از هر مرجع و نهاد بین‌المللی است که بخواهد مبنای پیگیری آن باشد. هم قوه قضائیه ما در این خصوص مسئولیت‌های روشنی دارد و هم اینکه وزارت خارجه از هیچ اقدامی در این خصوص فروگذار نخواهد کرد.

بقائی درباره سفر نخست‌وزیر عراق به تهران و اینکه گفته شده پیامی از آمریکایی‌ها خواهد آورد گفت: این سفر دوجانبه است و رابطه ما با عراق را همه می‌دانید چقدر اهمیت دارد. ما همواره برای ثبات، رفاه و استقلال و حاکمیت عراق ارزش ویژه‌ای قائل بودیم و از هیچ اقدامی فروگذار نکردیم که هم در سطح دوجانبه روابطمان را ارتقاء دهیم و هم کمک کنیم به صیانت از حاکمیت و استقلال عراق با احترام گذاشتن به روندهای داخلی در عراق.

وی گفت: این رویه دیگران نبوده است. همیشه مبنای آمریکا دخالت و تحمیل در رابطه با کشورهای منطقه و از جمله عراق بوده است.

سخنگوی وزارت خارجه بیان کرد: سفر نخست‌وزیر عراق به ایران سفر بسیار مهمی است و پیشاپیش به ایشان و هیأت همراه خوشامد می‌گوییم و اطمینان داریم این سفر می‌تواند نقطه عطفی در روند رو به رشد روابط باشد.

بقائی گفت: قرار است در خصوص موضوعات مرزی، امنیت مشترک دو کشور و و... بحث و گفت‌وگو شود و تصور می‌کنم در جریان سفر چند یادداشت تفاهم امضا شود.